یکی از مهمترین انحرافات اجتماعی پدیده خشونت در اشکال و انواع مختلف آن است . این روزها و طی چند ماه اخیر انواع مختلف خشونت و قتل های خیابانی،خشونت بر علیه زنان و کودکان، تجاوز های گروهی و دسته جمعی از مسائل و مباحث اساسی مطرح شده درمیان خانواده ها، دوستان، رسانه های مختلف، سازمان ها و نهادهای قانون گذار و متصدی ایجاد امنیت و... بدل شده است. خشونت و نزاع در میان افراد به سطحی رسیده که در مرز هشدار می باشد؛ یعنی هر روز سه نفر در نزاع کشته می شوند.به عبارتی در ایران در هر 4 ساعت یک نفر در اثر قتل عمد کشته می شود؛ بنابراین می توان گفت که متأسفانه خشونت در جامعه ایران به پدیده ای معمول و متعارف اجتماعی تبدیل شده است.
در مورد علل تشدید انواع خشونت ها ،به خصوص خشونت های خیابانی و قتل های اخیر در جامعه اندیشمندان و کارشناسان مختلف، نظریات کاملا متفاوتی دارند؛ به گونه ای که برخی آن را پدیده ای کلان و تحت تاثیر مولفه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی می دانند و برخی دیگر بر عوامل فردی و خانوادگی تاکید دارند.اما باید توجه داشت عوامل و علل متعددي در ايجاد خشونت مانند هرآسيب‌اجتماعي دیگر نقش دارند. از اين ميان ميتوان به نابسامانيهاي‌اقتصادي ـ اجتماعي نظير تورم، فقر، بيكاري، گراني، فقدان امنيت مالي، عاطفي و حقوقي، و ساير عواملي كه باعث محروميت فرد و يا احساس محروميت او مي‌شوند، اشاره كرد. محروميت‌ها و ساير نابسامانيهاي‌اجتماعي زمينه مساعدي را براي ايجاد و گسترش انواع مختلف انحرافات اجتماعي كه روي ساختار جامعه تأثيرات مخربي باقي مي‌گذارند، فراهم مي‌نمايد كه از آن ميان ميتوان به اعتياد (اعم از اعتياد به مواد مخدر وساير داروهاي اعتيادآور)، مصرف الكل، سيگار كشيدن، انحرافات جنسي، بزهكاري (مدرسه گريزي،پرسه‌زني و ولگردي در خيابان، پرخاشگري و تجاوز به حقوق ديگران، دروغگويي، طغيان عليه جامعه، تشكيل باندهاي نابهنجار، سرقت)، طلاق، خودكشي و... اشاره كرد. به عبارت ديگر، ميتوان اين عوامل را در سه دسته «زيستي، تربيتي و اجتماعي» قرار داد. آنچه كه مسلم‌است اين است كه تأثير عوامل اقتصادي ـ اجتماعي در اين زمينه بسيار اساسي و حائز اهميت است و توجه به آن بسيار ضروري مي‌نمايد.
برخی نیز وسایل ارتباط جمعی و سینما، تلویزیون، ماهواره، بازی های رایانه ای و... را عامل کلیدی در افزایش خشونت ها ذکر می کنند. سریالها و فیلم هایی که خشونت صحنه رایج موجود در آنهاست و دوربین به شکل دقیق صحنه های ناشی از قتل و خشونت را برای بیننده به تصویر می کشد. درگیری های کلامی، خشونت لفظی در خانواده میان والدین در حضور فرزندان ابتدای راه و بازی های رایانه ای موجود در بازار که 95 درصد آنها مملو از صحنه های خشن است گام دوم، فیلم های ماهواره ای، سی دی های خارجی ادامه راه و حتی فیلم ها و سریال های تلویزیون خودمان مکمل راه و خشونت های موجود در جامعه کامل کننده این فرایند می باشند. امروزه خشونت عريان از طريق تلويزيون ، سينما، رايانه وماهواره به نمايش گذاشته مي شود . دربرنامه هاي تلويزيوني ، فيلم و بازي هاي رايانه اي به کارگيري خشونت به امري کاملاطبيعي ومشروع مبدل گشته است . دراين ميان بازي هاي رايانه اي مهارت کودکان را در استفاده از خشونت تاحدقابل ملاحظه اي بالامي برد . دربعضي ازاين بازي ها، فردبه تعدادآدم هايي که به قتل مي رساند ، امتياز کسب مي کند . اين خود باعث نهادينه شدن خشونت در نظام شخصيتي- رفتاري فرد مي شوند. در فيلم هايي که صنايع فيلمسازي غرب توليد مي کنند، اعمال خشونت يکي از ارکان اصلي و پرجاذبه محسوب مي گردد .(به نقل از اميرعباس ميرزا خاني، روزنامه رسالت شماره6233).
برخی از کارشناسان و متخصصان روانشناسی و جامعه شناسی معتقدند که به هیچ وجه نمی توان ادعا کرد که جامعه ناامن شده و ضعف تفاهم، نداشتن روحیه گذشت و عذرخواهی ناشی از کمبود و کمرنگ شدن باورهای دینی، ضعف آموزش مهارت های زندگی در خانه و مدرسه و خلاء تحلیل های کارشناسانه در کنار بیان حوادث در رسانه ها رامهمترین علل افزایش خشونت عنوان می کنند و بالابردن سطح نشاط و شادی در میان جوانان با ایجاد و افزایش ورزش ها و امکانات رفاهی و تفریحی رایگان یا ارزان قیمت را از ابزار اصلی کاهش خشونت ذکر می کنند.
درگیری های کلامی، خشونت لفظی در خانواده میان والدین در حضور فرزندان ابتدای راه و بازی های رایانه ای موجود در بازار که 95 درصد آنها مملو از صحنه های خشن است گام دوم، فیلم های ماهواره ای، سی دی های خارجی ادامه راه و حتی فیلم ها و سریال های تلویزیون خودمان مکمل راه و خشونت های موجود در جامعه کامل کننده این فرایند می باشند. وقتی دو ورزشکار در میدان ورزشی به خاطر کوچکترین مسئله، درگیری انجام داده و یقه گیری می کنند؛ چگونه می توان کودکان خیره بر صفحه تلویزیون را قانع کرد که الگوهای رفتاری خسته و عصبی هستند. بی شک آلودگی های صوتی در جامعه در کنار آلودگی های محیطی دو عامل تشدید کننده پرخاشگری در اجتماع هستند. با افزایش درجه خشونت، کمرنگ بودن ارزش های دینی و اخلاقی، همچنین ضعف و خلاء آموزش مهارت های زندگی، فقدان حضور مدیریت احساسات و کنترل هیجان های رفتاری در میان دروس مدرسه و دانشگاه بسترهای آشکار ساز پرخاشگری و خشونت در جامعه هستند.(نقل از مجید ابهری، متخصص علوم رفتاری و آسیب شناسی اجتماعی).
نابسامانيهاي اقتصادي ـ اجتماعي در جوامع امروزي باعث بروز انواع آسيب‌هاي اجتماعي شده است كه رسيدگي به آنها و ريشه‌يابي آنها نياز به تحقيق دارد. البته در هر جامعه‌اي با بزهكاران و افرادي كه‌دچار انحرافات اجتماعي هستند برخورد مي‌شود، اما درك علل انحرافات اين امكان را به ما مي‌دهد كه جامعه را از وجود اينگونه آسيب‌هاي اجتماعي پاك نمائيم و يا لااقل تا حد زيادي آنرا تحت كنترل خويش درآوريم. اين پديده‌هاي پاتولوژيك و آسيب‌گونه بر اثر دخالت مستقيم يا غيرمستقيم عوامل اجتماعي ـ اقتصادي‌زيست‌شناختي و رواني بوجود مي‌آيند. در حقيقت، در شرايط كنوني موضوع شناسايي آسيب‌هاي اجتماعي و تنش‌ها و بحران‌هاي ناشي از مسائل‌اجتماعي از ضرورت فوق‌العاده‌اي برخوردار است، زيرا شيوع روزافزون انواع آسيب هاي و نابهنجاريها زنگ‌خطري براي جامعه و نسل بعدي است. نكته حائز توجه اين است كه در زمينه شناسايي و پيشگيري آسيب‌هاي اجتماعي، رويكرد واحدي وجود ندارد؛ اما بطور كلي اكثر جامعه‌شناسان و روانشناسان اجتماعي معتقدند كه براي مبارزه با آسيب‌هاي اجتماعي بايد زمينه اجتماعي آنها را از ميان برداشت
در این وبلاگ مطالب علمی- پژوهشی و اطلاعات عمومی توسط سید ابراهیم یوسفی به خوانندگان و علاقه مندان عزیز ارائه می گردد.