گفتمان درد

گذران فراغت از اهم پديده‌هاي اجتماعي است. از نظر كيفي، فضاي فراغت، همانگونه كه عرصه بسياري از خلاقيتها و آفرينشهاست؛ مي­تواند روزنه بسياري از آسيبها نيز محسوب شود. متأسفانه به دلايل متعدد از جمله عدم ايجاد نگرش مثبت در اذهان نوجوانان نسبت به اوقات فراغت، فقدان برنامه­هاي آموزشي و توجيهي در خصوص بهره­وري مناسب از فرصتهاي آزاد به ويژه تعطيلات تابستاني و سرانجام فقدان برنامه­ريزيهاي مناسب؛ بررسيها و مطالعات انجام شده نشان مي­دهد كه بسياري از نوجوانان در غالب موارد در اوقات فراغت تابستان به انواع انحرافات اخلاقي و آسيبهاي اجتماعي گرايش پيدا كرده­اند. با اين همه، مسأله فراغت، مسأله گمشده جامعه ما است. كمتر محققي بدان روي مي‌كند، كمتر كتابي در مورد فراغت نوشته شده است و اگر هم قلمي در اين مورد زده شده است، از پختگي لازم برخوردار نبوده و يا فقط در حد نظريه و تئوري باقي مانده است و متأسفانه مسئولان نيز كمتر بدان بهاء مي‌دهند.

  فراغت؛ زماني باز، آزاد، فردي و غيراستاندارد است، از همين روي نيز مي‌تواند براي نوجوانان، بسيار مفيد يا بسيار آسيبي باشد؛ در بين نظريه‌هاي بسيار فراغت، نظريه اجتماعي آن جاذب است. فراغت نه لوكس است، نه بديهي؛ بلكه زماني است مفيد؛ كه مي­تواند بسيار فعال باشد. جامعه در قبال گذران اوقات فراغت نوجوانان، تنها مسئوليت آني ندارد، بلكه مسئوليتي درازمدت دارد. بايد بتوان آموزش گذران فراغت را از آغاز و در خانواده فراهم ساخت. زمان فراغت و گذران آن؛ هميشه پرهزينه نيست، با آموزش راههاي فرهنگي فراغت، جامعه مي‌تواند زمينه شكوفايي نوجوانان را فراهم آورد. مفهوم جديد پر كردن فراغت كه بسياري از مسئولان بدان اشارت دارند، هرگز مطلوب نيست. زمان فراغت جايگاه آفرينش‌هاي برتر علمي، هنري و ادبي است؛ بنابراين نبايد در انديشه پر كردن آن به هر قيمت و به هر وسيله برآمد. وظيفه اساسي جامعه، در اين حوزه، تعدد فرصتهاي مطلوب از يك­سو و هدايت نامرئي (با آموزش و پاداش مثبت) از سوي ديگر است، تا نوجوانان خود شيوه مطلوب فراغت را برگزينند.