بطور کلی وظايف شوراها را مي توان به چهار بخش تقسيم كرد :

1 ـ اموري كه جنبه مشورتي دارد و براي بهبود امور ، برنامه ها و نظرات پيشنهادي خود را ارائه مي دهد.

 2 ـ اموري كه جنبه نظارتي داشته و بر عملكرد سازمانها و مؤسسات محلي نظارت مي كند .

3 ـ اموري كه جنبه برنامه ريزي دارد ، برنامه ريزي كه با هماهنگي مراجع ذيربط صورت گرفته است.

4 ـ اموري كه جنبه اجرايي دارند.

به عبارتی دیگر اهداف كلي شوراها عبارتند از: : 1 ـ اجراي سياست فقدان تمركز 2 ـ سپردن كارهاي عمراني ، اقتصادي ، و رفاهي به خود مردم 3 ـ رفع تبعيض 4 ـ نظارت اجتماعي 5 ـ سرعت بخشيدن به جريان امور 6 ـ تكميل كار دستگاههاي دولتي  7 ـ بالا بردن توان دولت 8 ـ آگاه سازي مردم از امور يا توان اظهار مشكلات واقعي و چشم بستن بر روابط پشت پرده 9 ـ هدايت و رهبري در برنامه هاي محلي ( ازکيا و محسني تبريزي ، 86 ).

 

امروزه در ميان عوامل مؤثر بر مديريت هاي محلي، سرمايه اجتماعي و زير مجموعه هاي آن همچون اعتماد،مشارکت وانسجام اجتماعی مورد توجه خاص قرار گرفته اند. شوراها از لحاظ اصولي و نظري واجد سه قابليت مهم كه منطبق بر الزامات پارادايم جديد توسعه هستند :

1 ـ تشكيل شوراها و افزايش سرمايه اجتماعي در نقاط شهری و روستايي كشور 2 ـ شوراها مهم ترين ساز و كار براي تقويت دموكراسي مشاركتي به شمار مي آيند 3 ـ شوراهای اسلامی شهر و روستا وتاثیر آن در توانمند سازي مردم.

 اين مفهوم جديد(سرمایه اجتماعی) در پرتو تحقيقات صاحبنظراني چون رابرت پاتنام و فرانسيس فوكوياما تبديل به يكي از مفاهيم كليدي حل مساله توسعه و از جمله كارآمدي نهادهاي مديريتي بويژه نهادهاي دموكراتيكي چون شوراها شده است.

بطور کلی عواملي كه در موفقيت هر نهادي دخيلند را  مي توان به دو عامل تقسيم كرد :  عامل اول ، نهادي يا درونگرا مانند سياستگذاري ، برنامه ريزي، آموزش ، منابع مالي ، تجهيزات و ساختار اداري وعامل دوم اشاره به متغيرهاي فرهنگ مدني و سرمايه اجتماعي در محيطي دارند كه نهاد در آن فعاليت مي كند ، آنها عواملي هستند كه بر عملكرد موفق نهاد حكومتهاي محلي تاثير مثبت دارند . تامين تمامي سرمايه هاي سازماني مورد نياز بدون وجود بستر مناسبي از شبكه هاي همكاري و اعتماد اگر چه لازم اما كافي نيست . سرمايه هايي مانند منابع مالي و حتي دانش ، قابل تامين از منابع خارجي هستند اما سرمايه اجتماعي به تعبير فوكوياما متعلق به گروههاست نه به افراد.

در بين شاخصهاي مربوط به سرمايه اجتماعي،اعتماد از جايگاهي ويژه اي برخوردار است. زیرا زمينه ساز جامعه مدني است كه ويژگي اساسي آن پيوستن داوطلبانه افراد به اتحاديه ها ، اصناف ، احزاب و انجمن هاست . اعتماد تمايل افراد را براي همكاري با گروهها افزايش مي دهد و از اين طريق شبكه اي پررونق و با نشاط از تجمع هاي داوطلبانه در ابعاد مختلف زندگي اجتماعي ايجاد مي كند كه مردم از طريق آنها امور خود را اداره مي كنند. 

اگرچه در بررسی عملکرد نهاد شوراها، نقاط ضعف و کاستی های جدی به چشم می خورد و هنوز بین نظریه تا عمل و به عبارتی اهداف و شرح وظایف قانونی و نتیجه عینی و عملی کاربست آن فاصله بسیار و تفاوت معناداری وجود دارد اما واقعیت اینست که تاکنون و در محافل علمی و اجرایی کشور برای سنجش میزان کارایی نهادهای رسمی همچون شوراها بیشتر نقش عواملی چون سرمایه های مادی ، فیزیکی و مدیریتی مورد توجه بوده و کمتر به نقش سرمایه هی غیر محسوس و غیر ملموس چون اعتماد توجه شده است. اعتماد اجتماعی از مفاهیم نرم علوم اجتماعی بوده و میتوان تاثیر آن را نامحسوس دانست که در بطن روابط افراد و سازمان جای گرفته و باعث ارتقای سلامتی و کارایی نظام یا سیستم می گردد .شوراهای اسلامی شهر و روستا را می توان تبلور و مظهرواقعی تشکیل سرمایه اجتماعی و گامی بلند جهت تحقق توانمند سازی و توسعه پایدار به حساب آورد.