گفتمان درد

بر اساس سرشماری عمومی نفوس ومسکن سال1335، حدود69درصدجمعیت در مناطق روستایی زندگی می کرده اند. در سرشماری 1345 نسبت جمعیت شهری 38درصد کل جمعیت بوده اما این نسبت در سرشماری عمومی نفوس ومسکن 1375،به حدود62درصد کل جمعیت افزایش یافته است.تعداد جمعیت شهرنشین از سال 1335تا سال1375حدود6برابر شده است وپیش بینی می شود تا سال1400(هجری-شمسی)جمعیت شهرنشین کشور به 80درصد کل جمعیت افزایش یابد.

بر اساس سرشماری در سال 1390حدود52درصد روستاها، جمعیتی کمتر از 20 خانوار داشته اند این گروه از روستاها اکنون به طور رسمی در برنامه های توسعه روستایی نادیده گرفته می شوند واین به معنای نگرش فیزیکی به توسعه روستایی است.اهمیت این روستاها به عنوان واحدهای  تولیدی هر چند کوچک،از این نظر قابل توجه هست که خالی از سکنه شدن هر روستا به معنی تعطیل شدن یک واحد تولیدی وتبدیل جمعیت شاغل دارای شغل ومسکن به جمعیت بیکار،مصرف کننده وفاقد مسکن است. به خصوص اینکه بررسی ها نشان می دهد که حداقل 20 درصد آبادی های تخلیه شده،روستا های با بیش از 100 نفر جمعیت بوده اند(کول،280:1360) .با این استدلال وجود57707 آبادی خالی از سکنه و افزایش نسبت این آبادی ها از3/19درصد در سال1345 به بیش از 55 درصد در سال 1390بیانگر روند نامطلوب توسعۀ روستایی یا حرکت در جهت خلاف الگوی توسعۀ مستقل و متکی به خود است . با توجه به اینکه تغییر جزئی نسبت روستاهای با اندازه جمعیتی مختلف نشان دهندۀ این مساله است که عملاً جمعیت روستاهای تخلیه شده در روستاهای موجود جذب نشده اند و بعبارت دیگر علی رغم تاکید بر خدمات رسانی به روستاها،مهاجرت روستا به شهر نیز افزایش یافته و یکی از اهداف اصلی برنامه های توسعه روستایی برآورد نشده است.

     بنا بر این افزایش مهاجرت روستاییان به شهرها وخالی از سکنه شدن روستاها علی رغم هزینه سنگینی که خدمت رسانی تامین نیازهای اساسی بخش روستایی بر دوش جامعه گذاشته است،به معنی ناتوانی الگوی توسعه اقتصادی-اجتماعی وتامین نیازهای اساسی به کار گرفته شده در دورۀ بعد از انقلاب اسلامی در دستیابی به توسعه روستایی می باشد.

    به طور کلی با توجه به بررسی های انجام شده می توان ویژگی های زیر را در مورد مهاجرت های روستایی در ایران مشخص نمود:

1-مهاجرت ها مرد گزین،مجرد گزین وجوان گزین هستند؛

2-شروع مهاجرت ها به صورت فردی است وسپس شکل جمعی وخانوادگی پیدا می کند؛

3-باسوادها و خوش نشینان بخش عمده ای از مهاجران را تشکیل میدهند؛

4-عامل اقتصادی در قالب جستجوی کار عامل مهمی محسوب می شود؛

5-متغیرهایی مانند وجود خویشاوندان در شهر،کمی زمین،الگوی کشت تجاری،با مهاجرت ارتباط تنگاتنگی دارند(ازکیاوغفاری،65:1383وهمچنین آسایش،47:1377).